donderdag 28 augustus 2014

Johan Harstad – Hassselby, het demonteren is begonnen



Albert Åberg groeit op in Hässelby, een troosteloze voorstad van Stockholm. Hij woont samen met zijn vader in een flatje. De moeder is jong gestorven. Het boek begint met de dood van zijn vader, maar snel schiet het verhaal terug naar het moment dat Albert als jongeman  door Europa trekt, weg van zijn vader. Hij maakt een avontuur mee in Hong Kong. Een Duitse zakenman neemt hem ernaartoe om Star wars poppetjes in te kopen. Het loopt mis, de man verdwijnt. 

woensdag 27 augustus 2014

Maarten ’t Hart – De dichter van de kaarsen



Als bescheiden verzamelaar van boeken van Maarten ’t Hart kwam ik dit kleine boekje over de dichter Kavafis tegen. Het is uitgegeven ter gelegenheid van een poëziemanifestatie in Leiden in 2003. Naast de tekst van ’t Hart is er een stuk in opgenomen van Cees van Hoore. De oplage bedroeg 500.

Maarten ’t Hart vertelt in zijn bijdrage het een en ander over het leven van Kavafis. De eerste pagina lijkt overgeschreven uit een encyclopedie. Merkwaardig genoeg schrijft hij niets over zichzelf. Meestal weet hij zijn stukken over andere schrijvers te verluchtigen met verhalen uit eigen leven. Ook ontbreekt in het hele stuk alle humor. Kortom, ’t Hart heeft volgens mij wat moeite met het onderwerp.

Hij vergelijkt wel twee vertalingen van het gedicht Verborgenheden. De versie van Hans Warren is minder letterlijk, maar is wel bijna even compact als het origineel en veel krachtiger dan de andere vertaling. ’t Hart kan niet kiezen tussen de twee versies, ik wel.

Hieronder een derde, en nog betere vertaling die Hans Warren maakte samen met Mario Molengraaf voor het verzameld werk van Kavafis.

Laat niemand uit wat ik deed en zei
proberen af te leiden wie ik was.
Er was een belemmering, die vervormde
de daden en de wijze van mijn leven.
Er was een belemmering, die weerhield mij
vele keren als ik wou gaan spreken.
Mijn meest onopgemerkte daden,
en mijn meest verhulde geschriften -
daaruit alleen zal men mij begrijpen.
Maar misschien is het niet zoveel moeite,
zoveel inspanning waard om mij te kenen.
Later - in een volmaakter samenleving -
zal stellig iemand anders, zoals ik geschapen,
verschijnen en handelen in vrijheid.

Het Griekse origineel is te lezen op een muur aan de Turfmarkt in Leiden.

maandag 25 augustus 2014

Michail Sjisjkin – Onvoltooide liefdesbrieven



Bij het uitkomen van de vertaling van Onvoltooide Liefdesbrieven (door Gerard Cruys) kreeg de roman uitsluitend positieve recensies. Het is een wonderlijk boek van twee geliefden die steeds verder van elkaar af komen te staan.

Het meisje heet Sasja, koosnaam Sasjenka, en woont aan het begin van de twintigste eeuw in een stad in Rusland. Volodja, koosnaam Volodjenka, is haar geliefde. Hij zit in het leger en is op weg naar Peking om de bokseropstand neer te slaan.Zij schrijven elkaar over wat zij dagelijks meemaken. Zij kijkt vol verlangen naar hem uit en droomt over hun toekomst. Hij vertelt over de gruwelen van de oorlog. Daarnaast schrijven zij over hun jeugd, over hun familie en hun vrienden.

Het wonderlijke is ten eerste dat zij niet reageren op elkaars brieven. Het zijn twee afzonderlijke verhalen, die wel degelijk met elkaar verbonden zijn. Ten tweede wordt  Sasja ouder en ouder, terwijl hij gevangen blijft in 1900. Sasja’s leven gaat door. Zij schrijft nog aan hem wanneer zij oud en grijs is geworden.Voladja heeft in het leger de functie om brieven te schrijven aan nabestaande van overledenen. 

Zo’n brief bereikt ook zijn familie. Sasja is kapot. Zij schrijft dat zij niets voelt en in haar doodskist ligt. Maar de briefwisseling gaat door.De brieven worden in de tweede helft van het boek mooier. Sasja verhaalt over haar dagelijkse sleur en over haar vriendin Janka. Sasja komt vaak aan huis bij haar vriendin. Zij past op de kinderen. De man is een rotzak en Janka bedriegt hem voortdurend. Sasja mist de warmte van het gezin, maar Janka zegt: “Eindelijk heb ik het echt begrepen wat een gezin is: leren leven in een hel en dat verbergen omwille van de kinderen.”

Sasja raakt haar vriendin kwijt en wat overblijft is haar vereenzaming. Zij schrijft over de lijdensweg van haar moeder en over het sterven van haar vader. Het zijn schitterende passages. Uiteindelijk staat zij er alleen voor.De verhalen van Voladja zijn afschuwelijk: moord, verminking, martelingen, alle ellende van een niets ontziende strijd komen voorbij. Hijzelf is continu ziek en ziet kameraden voor zijn ogen sneuvelen.

Heel opmerkelijk is dat hij in een brief beschrijft hoe een vreselijke dorst hij steeds heeft. Meteen erna schrijft hij dat het zo vaak regent dat zij tot in hun enkels in het water staan.Uit beider brieven stijgt een beeld op dat het leven zo weinig waard kan zijn en zo snel voorbij gaat. Het is om droevig van te worden. Maar de brieven zijn ook een poging de tijd te doorbreken.

“Het komt erop neer dat de tijd een soort ziekte van de kosmos is. Daarna zal de kosmos met ons afrekenen, wij zullen verdwijnen, en dan treedt het herstel in. De tijd gaat over als een keelontsteking. De dood is de strijd van de kosmos met de tijd, met ons…De dood is de verdediging van de universele schoonheid en harmonie tegen ons, tegen onze chaos.”Je kunt zeggen dat de twee geliefde steeds verder van elkaar af komen te staan. Evengoed kun je stellen dat  zij steeds nader tot elkaar komen. Toen hij sneuvelde, ging ook zij langzaamaan dood.

Aan het eind van het boek schrijft zij: “Volodja, je komt met de dag dichterbij.” Hij laat zich uit in soortgelijke bewoordingen. Uiteindelijk zijn zij verenigd in de dood, in harmonie.

zaterdag 23 augustus 2014

Heere Heeresma – Juichend langs de einder…



Heeresma schrijft niet alleen boeken waar wat in te lachen valt. Juichend bevat vier godsdienstige essays, bijvoorbeeld over de vraag Waren er wijzen in Bethlehem? In het stuk Een ram voor de Islam gaat Heeresma nogal te keer tegen wat hij een triomfalistische religie noemt, niet bijzonder interessant allemaal. 

Maar Juichend langs de einder…’ is toch een aanwinst voor mijn Heeresma-verzameling. Het zeldzame boekje - oplage 200 exemplaren - is prachtig vormgegeven, en dat is ook wat waard.

Herman Brusselmans – Poppy en Eddie

 

De laatste tien boeken van Brusselmans heb ik overgeslagen, maar deze, werd mij verteld, was meesterlijk. Poppy en Eddie staat bol van de grappen. Het verhaal is dun: Herman Brusselmans mist zijn ex Poppy, hij ontmoet wat andere vrouwen in cafés, drinkt Fanta en vertelt aan één stuk door onzin. Het zijn vooral flauwe taalgrappen en absurde wendingen, tientallen per pagina.

woensdag 20 augustus 2014

Faber & Heere Heeresma – Jeugdzonden en ander oud zeer



Het werk van Heeresma wordt nauwelijks meer gelezen of verzameld. Het voordeel hiervan is dat  bijzondere uitgaven ruim voorradig zijn op de tweedehands boekenmarkt. Jeugdzonden en ander oud zeer uit 1975 had een oplage van 250 exemplaren, maar op internet wordt het boek volop aangeboden.

zaterdag 16 augustus 2014

Heere Heeresma - Een dagje naar het strand


Twee jaar geleden was het 50 jaar terug dat Heeresma’s eerste roman het licht zag. Ik heb geen herdenkingsartikelen gelezen of heruitgaven gezien. Een van de meest gelezen schrijvers uit de jaren 70 lijkt een paar jaar na zijn dood vergeten te zijn.

woensdag 13 augustus 2014

Anna Enquist – Kwartet



Niet alles wat Anna Enquist schrijft vind ik de moeite waard. Kwartet had flink wat kritiek gekregen, dus ik begon er voorzichtig aan. Het boek is overzichtelijk opgezet. Er zijn vier hoofdpersonen, die samen een kwartet vormen.

maandag 11 augustus 2014

Emil Cioran - Geboren zijn is ongemak



De hele filosofie van Emil Cioran is samengevat in deze pakkende titel: geboren zijn is ongemak. In al zijn aforismen lees je dat het leven een misverstand is. En het menselijk leven is een compleet gedrocht, een afwijking.  Het leed begint op de dag de we geboren worden.

vrijdag 8 augustus 2014

Uwe Timm - De ontdekking van de Curryworst



Anders dan de titel doet vermoeden gaat deze roman van Uwe Timm niet geheel over curryworst. Hij gaat vooral over de oorlog. De ik-figuur woonde vroeger in Hamburg en gaat nog steeds elke keer als hij in de stad is langs bij mevrouw Brückner voor een heerlijke curryworst. Zij stond er al met haar kraam toen hij jong was. En het verhaal gaat dat zij deze worst ooit voor het eerst heeft geserveerd.

woensdag 6 augustus 2014

Marion Vredeling - Godin van het vuil



Godin van het vuil is het debuut en het enige boek van Marion Vredeling. Het is een verhalenbundel uit 1997. Eigenlijk zijn het twee boeken. Het eerste deel bevat zeven verhalen. Het tweede deel bestaat uit een gedenkwoordenboek, een woordenboek met uitdrukkingen die haar opa, oma en hun kinderen gebruikten.

zondag 3 augustus 2014

Paul Leautaud - Onvoltooid verleden tijd


Paul Léautaud is een geweldige schrijver. Hij is een misantroop met humor en  schrijft uitsluitend over zichzelf en zijn naaste omgeving. Geen wonder dat veel werk van hem in het Nederlands is verschenen in de reeks Privé-domein. Onvoltooid verleden tijd is de vertaling van twee boeken. In memoriam gaat over zijn vader, in Jeugdliefde beschrijft hij zijn eerste liefde: Jeanne.