donderdag 29 mei 2014

Monica Wesseling – Waarom krijgt een specht geen koppijn?


Het leven van vogels zit vol raadselen. Hoe bestaat het dat kleine zangvogeltjes zulke afstanden kunnen afleggen, dat roofvogels van grote hoogte een muisje kunnen waarnemen en waarom staat een ooievaar op één poot? Honderd van dergelijke vragen worden beantwoord in dit grappige en mooi uitgegeven boekje van de vogelbescherming.

woensdag 28 mei 2014

Armando – Gedichten 2009


Afgelopen zaterdag 24 mei was de 84-jarige Armando aanwezig op het Arnhemse festival ‘De geest moet waaien’. Hij was enorm op dreef. Interviewster Joyce Roodnat kreeg absoluut geen greep op hem.

Anjes Gesink - Vogels huilen niet


Afgelopen zaterdag was het open dag bij Vogelklas Karel Schot. Naast het bekijken van zielige vogels die hier door tientallen vrijwilligers worden verzorgd, kon je er ook boeken kopen. In ‘Vogels huilen niet’ staan ruim 50 schitterende foto’s van vrijwilligster en fotografe Anjes Gèsink.

maandag 26 mei 2014

Fleur van der Laan – Zeevrouw


Het derde en meest recente boek van Fleur van der Laan uit 2013 gaat net als haar twee eerdere boeken over het zeeleven van een vrouw tussen de zeemannen. De titel ligt dan voor de hand.

zondag 25 mei 2014

Jeroen Brouwers – De schemerlamp van Helene Swarth


Jarenlang verdiepte Jeroen Brouwers zich in het leven en werk van Hélène Swarth. Dit leidde in 1985 tot een biografie. Niet lang daarna publiceerde Brouwers dit essay in boekvorm met de prachtige ondertitel ‘Hoe beroemd zij was en in de schemer verdween.’

Andrzej Stasiuk – Onderweg naar Babadag


“Het is goed leven in onduidelijke landen, aangezien hun grenzen meer ruimte in zich hebben dan de geografie aangeeft.” Stasiuk is een bekende Poolse schrijver van verhalen, romans en journalistiek werk. Onderweg naar Babadag is een reisboek naar deze onduidelijke landen ergens tussen Polen en Turkije.

vrijdag 23 mei 2014

Jeroen Brouwers – Helene Swarth. Haar huwelijk met Frits Lapidoth 1894-1910


Naast het schrijven van prachtige romans bestudeert Jeroen Brouwers intensief de Nederlandse letteren. Dit heeft in 1985 geleid tot deze biografie van een van onze grootste dichteressen, Hélène Swarth.

woensdag 21 mei 2014

Willem Frederik Hermans – Cascaden en riolen


Tijdens Hermans’ leven zijn er talloze kleine boekjes van hem uitgebracht. Ik verzamel deze uitgaven. Cascaden en riolen is een Nieuwjaarscadeautje van De Bezige Bij uit 1986. De tekst is uit 1943.

dinsdag 20 mei 2014

Miek Zwamborn – Vallend hout


Twee mensen onderhouden een tuin, de naamloze verteller of vertelster en Siep. Vallend hout wordt in de flaptekst een roman genoemd. Het is evenzeer een tuinboek.

zondag 18 mei 2014

Sasha Grey – Het Juliette genootschap


Catherine is een filmstudente. Zij heeft een vriend Jack, die haar te weinig aandacht schenkt. Catherine heeft een levendige seksuele fantasie, waarmee ze niet bij Jack moet aankomen. Jack is vooral bezig met de campagne van Bob, een politicus die het helemaal gaat maken.

zaterdag 17 mei 2014

Adriaan van Dis – Tikkop


Tikkop is een boek over de strijd tussen twee vrienden en de wens ergens bij te horen. De ene man heet Donald. Hij woont in een Zuid-Afrikaans dorpje aan zee. De ander, Mulder, komt hem na decennia opzoeken. Samen hebben zij in de vorige eeuw gestreden tegen Apartheid. Zij waren net als de groepering waartoe zij behoorden, vrij extreem: alles voor de goede zaak.

woensdag 14 mei 2014

Helene Swarth – De mooiste gedichten


De bibliotheek heeft meer werk van Hélène Swarth. Deze bundel mooiste gedichten is uit 1989.Ondanks haar grote oeuvre staan er toch een paar dezelfde gedichten in als in ‘Een mist van tranen.’ Bijna elk gedicht in deze verzameling is het lezen waard.

In ‘Voor twee of drie’ beschrijft zij haar eigen toekomst: door de meesten vergeten. Slechts twee of drie mensen zullen haar nog lezen. ’Ik schenk de wereld wat ik dacht en schreef /Opdat als ik lang dood zal zijn en ’t mos / Dekt op mijn graf mijn uitgewiste naam,’

Ik beperk mij verder tot het citeren van één melancholisch vers van haar.

Avondrood

Een zachte galm van verre kloosterklokken
Vervult de lucht, die zilvren duiven klieven.
En klankloos dalen blanke bloesemvlokken
Op 't grasfluweel, vol sneeuw van madelieven.

Het zuiderkooltje omvloeit zoo zoel mijn lokken,
Terwijl ik blader in mijne oude brieven,
Als wilde 't mij tot nieuw geluk verlokken.
Laat af, o lente! ik wil niet weder lieven.

De gouden zon zinkt in haar bed van rozen.
En alle boomen strekken, trillend-teeder,
Hun bloeiende armen uit naar 't hemeiblozen.

Helene Swarth – Een mist van tranen


Hélène Swarth (1859-1941) is nu zo goed als vergeten. Dat was anders aan het eind van de negentiende eeuw.

Vanaf haar eerste bundels werd Swarth geprezen door de Tachtigers Willem Kloos, Lodewijk van Deyssel en Albert Verwey. Hélène Swarth was in deze tijd de meest vooraanstaande dichteres van het Nederlandse taalgebied. Zij was ondanks haar teruggetrokken leven alom geliefd. Swarth beleefde enkele dramatische liefdes; echt gelukkig was zij niet vaak.

In de twintigste eeuw werd haar roem langzaam minder. Toen zij op hoge leeftijd stierf was zij inmiddels totaal vergeten. Haar nagelaten werk –een paar volledige bundels – werden niet eens meer uitgegeven.

De poëzie van Swarth is vrij traditioneel. “Door de zuiverheid van uitdrukking wist zij een volmaakte eenheid van vorm en inhoud te bereiken.“ Zij schreef liefdespoëzie. Veel van haar gedichten gaan over de natuur en over de seizoenen. En zij schreef veel over het verlangen naar god. Daarnaast lees je ook steeds de twijfel aan god in haar gedichten.

In deze verzamelbundel ‘Een mist van tranen’ uit 1973 zijn gedichten opgenomen uit haar gehele oeuvre. Het zijn zelden vrolijke verzen. Hoewel zij veel schrijft over de lente, en over vogels en bloemen eindigen veel gedichten in mineur. ‘Bloemenlied’ begint met een zonnige ‘crocus’, de meidoorn en ‘Vrede-valleien vol vogelvertier’. Het eindigt met treurrozen en ‘Suizeln en dromen in tuinen van rouw’.

‘Zomerlied’ begint verstild met de regels: ‘Waar de landweg splits in vieren / Bij de blauwe der rivieren.’ Je voelt al wel de dreiging en het eindigt inderdaad met de dood: “Wil ik zeven wilde nachten / Op de bleke veerman wachten, / Die mij roeien zal met zachte / Riemenslag naar Land van Dood.”

Het gedicht ‘En die afgrond, zo donker daaronder’ heeft elke tweede regel dit refrein van de titel. Tussendoor  gaat het om purperen wijn en stralende  bloeiende schijn, maar telkens duikt die afgrond weer op.

In “Een moeder’ bezingt zij de dood van een kind. Al vanaf regel 1 is duidelijk dat haar zoon ten dode is opgeschreven. Een regel verder spreekt zij van hem ‘Die, pijndoorfolterd, kreunend, de ogen sloot” ‘De dodewagen ‘ is ook mooi. Je hoeft niet te raden naar het onderwerp van dit gedicht.

Hélène Swarth schreef prachtige poëzie. Zij was niet bepaald een lachebekje, maar mijn leuze van de citaten is misschien wat eenzijdig. Om af te sluiten een volledige gedicht van de ten onrechte vergeten dichteres.

Het gele huis

Ik ben ziek van heimwee naar 't gele huis,
In het lommer van groene linden,
Waar zongen belovend hun neurie-geruisch
De droomige zomerwinden.

Nu wilde ik wel reizen naar 't gele huis
En luistren naar 't suizlen der linden
En droomen van liefde in mijn zonnige kluis
En omhelzen wie trouw mij beminden.

Doch zoo ik nu belde aan het gele huis,
Wie zou ik er wedervinden?
- In een zwarte kluis zijn mijn lieven thuis
En geveld zijn de zingende linden.

dinsdag 13 mei 2014

Fleur van der Laan – Zwarte zee



Zwarte zee gaat door waar Fleur van der Laans eersteling Rus stopte. Roos is zeevrouw op een containerschip vol met Russen. Het schip wordt geleid door kapitein Lis. Meer indruk op Roos maakt de Rus Sergej. Natuurlijk wordt hij verliefd op haar en is ervan overtuigd dat zij zullen trouwen. Roos laat hem in deze prettige waan, maar weigert hem toe te laten in bed.

zondag 11 mei 2014

Emil Cioran – Bittere syllogismen


Tot vorige week kende ik de Roemeense filosoof Cioran nog niet. In een boek van Andrzej Stasiuk wordt hij uitgebreid geciteerd. Dat maakte mij nieuwsgierig, Cioran leefde van 1911 tot 1995. Hij werd geboren in Roemenië en woonde vanaf de jaren 30 in Frankrijk, waar hij tamelijk populair werd. Een bekend boek heet in vertaling ‘Geboren zijn is ongemak.’ Geen vrolijke titel.

Fleur van der Laan – Rus


Gisteren maakte ik bij het literaire festival Woordnacht kennis met schrijfster en zeevrouw Fleur van der Laan. De novelle Rus is haar debuut uit 2005.

woensdag 7 mei 2014

Olaf Olafsson – De nacht in


Kristjan is butler bij de steenrijke krantenmagnaat Hearst, bijgenaamd de Chief. Kristjan is een perfecte knecht en werkt al 20 jaar voor zijn baas. Hij heeft een geheim, maar met de Chief praat hij nooit over zijn verleden. Hij doet gewoon zijn werk.

vrijdag 2 mei 2014

Dave Eggers – De cirkel


De Cirkel is al maanden een hit. Het boek verkoopt flink en de kritieken zijn goed. Ik kende Eggers van het prachtige boek ‘Wat is de Wat’. De Cirkel is een ander soort boek, maar heeft de zelfde beklemmende sfeer.